Dokkodo දොක්කොඩෝ – තනිව ගමන් කිරීමේ මාර්ගය මියමොටෝ මුසෂිගේ ජීවිත මග පෙන්වූ 21 මූලධර්ම

 

මියමොටෝ මුසෂි  (Miyamoto Musashi) යනු කඩුවෙන් පමණක් නොව, සිතෙන්ද යුද්ධ ජයගත් යෝධයෙකි. රෝනින්වරයෙකු ලෙස ජපානය පුරා සංචාරය කළ ඔහු, ගණනාවක් වූ ද්විත්ව සටන් ජයගෙන ජීවිතය රැකගත්තේ තම කඩුවේ ශක්තියෙන්ය. එහෙත් කාලය ගතවෙත්ම, සටන් හා ජයග්‍රහණ පමණක් ජීවිතයේ අවසාන සත්‍යය නොවන බව ඔහු අවබෝධ කරගත්තේය. සැබෑ ජයග්‍රහණය වන්නේ අනෙකා මත නොව, තමන්ම මත ලැබෙන ජයග්‍රහණය බව ඔහු දැකගත්තේය.

ජීවිතයේ අවසාන කාලයේදී, ලෝකයෙන් ඈත්ව, නිශ්ශබ්දතාවය තුළ ජීවත් වූ මුසෂි, එම අවබෝධයෙන් උපන් මාර්ගයක් ලියමින් තබා ගත්තේය. එය “දොක්කොඩෝ” ලෙස හැඳින්වේ. එහි අර්ථය වන්නේ “තනිව ගමන් කිරීමේ මාර්ගය” යන්නයි. මෙම මාර්ගය සටන් සඳහා පමණක් නොව, ආත්මීය නිදහස, විනය, සහ අභ්‍යන්තර සාමය සොයන ඕනෑම මනුෂ්‍යයෙකුට මඟ පෙන්වන ජීවන දර්ශනයකි.

මුසෂිගේ දොක්කොඩෝ මූලධර්ම විසි එක, ජීවිතය පිළිබඳ දැඩි නමුත් කරුණාවන්ත දෘෂ්ටියක් ඉදිරිපත් කරයි. එය අල්ලා ගැනීම නොව, අත්හැරීම උගන්වයි. එකතු කිරීම නොව, සරල වීම උගන්වයි. ලෝකය පාලනය කිරීම නොව, තමන් පාලනය කිරීම උගන්වයි.

1.
ජීවිතය යම් ආකාරයකින්ම පවතින දේ ලෙස පිළිගන්න. ජලය වගේ ජීවිතය ගලා යයි. එයට එරෙහිව පෑමෙන් ඔබම දුර්වල වේ. ලෝකය එහි ස්වභාවික ගලායාමෙන් විකාශනය වෙයි. එයට විරුද්ධ වීම යථාර්ථයට සටන් කිරීමක් වන අතර, එය තමන්ගේ ශක්තිය හොඳටම කා දමයි. පිළිගැනීම යනු තමන්ගේම භාග්‍යය පාලනය කිරීමට ගන්නා පළමු පියවරයි.

2.
සතුටම සොයාගෙන යාම ජීවිතයේ අරමුණ කර නොගන්න. තාවකාලික රසවින්දනයෙන් ඔබගේ විනය මාර්ගය අමතක වෙයි. සැබෑ තෘප්තිය ලැබෙන්නේ තමන්ම පාලනය කර ගැනීමෙන්ය. ශක්තිමත් වීමේ ක්‍රියාවලිය තුළ ඇති සතුට සොයා ගන්න. යෝධයාගේ මග යනු අතිරික්තය නොව, සමබරතාවයයි.

3.
අර්ධ හිතකින්, අසම්පූර්ණ හැඟීම් මත කිසිවක් නොකළ යුතුය. අඩු කැපවීම ප්‍රගතියේ සතුරාය. ඔබේ අරමුණට සම්පූර්ණයෙන්ම කැප වන්න. අර්ධ හැඟීම් විශ්වාස කිරීම අස්ථිර ක්‍රියාවන්ට මඟ පෙන්වයි. සම්පූර්ණ, නිශ්චල මනසකින් ගන්නා තීරණය පමණක් පැහැදිලිය.

4.
තමන් ගැන ලෙහෙසියෙන් සිතන්න, ලෝකය ගැන ගැඹුරින් සිතන්න. අතිශය ස්වයං වැදගත්කම ඔබේ මනස බර කරයි. ඒ වෙනුවට ඔබ වටා ඇති ලෝකය අවබෝධ කරගන්න. නම‍්‍ර හදවතක් ඇතිවූ විට මනස විශාල සත්‍යයන්ට විවෘත වේ. ලෝකයේ සංකීර්ණත්වය අවබෝධ කරගැනීමට පෙර තමන්ගේම අහංකාරය අත්හැරිය යුතුය.

5.
ජීවිතය පුරාම කැමැත්තෙන් වෙන්ව සිටින්න. ආශාව යනු ආත්මය බැඳ තබන දම්වැලකි. නිදහසේ ගමන් කිරීමට එම බර අත්හැරිය යුතුය. පුද්ගලික ආශාවන්ට වඩා අරමුණට ප්‍රමුඛත්වය දීමෙන් නිදහස උපදේ. වෙන්වීම තුළින් අවධානයෙන් තොරව මග ගමන් කිරීමට ශක්තිය ලැබේ.

6.
ඔබ කල දේ ගැන කණගාටු නොවන්න. කණගාටුව වර්තමානය දුර්වල කරන්නේ ඔබ අතීතයට බැඳ තබාගෙන යාමෙන්ය. අතීතය වෙනස් කළ නොහැකි නමුත් අනාගතය හැඩගැස්විය හැක. සෑම වැරදි පියවරක්ම ඉගෙනගැනීමේ අවස්ථාවකි. ඔබ ගත් සෑම පියවරක්ම ඔබේ ගමනේ කොටසකි.

7.
කවදාවත් ඊර්ෂ්‍යා නොවන්න. ඊර්ෂ්‍යාව උපදෙන්නේ අභ්‍යන්තර අනාරක්ෂිත බවෙන්ය. එය ආත්මය මැළවයි. ඔබේම මග පිළිබඳ සන්තෝෂයෙන් සිටින්න, එය ඔබට පමණක් හිමි මගකි. අනෙක් අයගේ සාර්ථකත්වයෙන් ඊර්ෂ්‍යා නොවී, ඉගෙන ගන්න. එය ශාපයක් නොව මාර්ගසූචකයක් විය හැක.

8.
වෙන්වීම් නිසා දුක් නොවන්න. වෙන්වීම ජීවිත ගමනේ ස්වභාවික කොටසකි. යෝධයා අතහැර ගිය දේ ගැන දුක රැගෙන නොයයි. සෑම වෙන්වීමක්ම නව හමුවීම් සඳහා මඟ සලසයි. ඔබ අහිමි කළ අයගෙන් ලැබුණු පාඩම් ඔබගේ ධෛර්යය ශක්තිමත් කරයි.

9.
වෛරයත් පැමිණිලිත් තමන්ටත් අනෙක් අයටත් අනුචිතය. ඒවා මනස විෂ කරයි, පැහැදිලි සිත අවහිර කරයි. යෝධයා කුඩා කේන්ති හා වෛරයන්ට ඉහළින් සිටිය යුතුය. සැබෑ ශක්තිය ලැබෙන්නේ අත්හැරීමෙන්ය.

10.
රාගය හෝ ප්‍රේමය මත පමණක් මග පෙන්වීමට ඉඩ නොදෙන්න. ඒවා විනිශ්චය අඳුරු කරයි. ඔබේ මග නියම කළ යුත්තේ හේතුවෙන්ය, තාවකාලික හැඟීම්වලින් නොවේ. විනයගත මනසක් තුළින් සැබෑ ආදරය හා මොහොතක කැමැත්ත වෙන්කර හඳුනාගත හැක.

 

11.
සෑම දෙයකදීම ප්‍රියතාවන් නොතබන්න. ප්‍රියතාවන් බැඳීම් උපදවයි, බැඳීම් දුක් උපදවයි. පක්ෂපාතී නොව ගමන් කළහොත් ඔබට පැහැදිලිව දැකගත හැක. විනිශ්චය නැතිව මොහොත දැකීමෙන් නිදහස උපදේ.

12.
ඔබ ජීවත් වන ස්ථානය ගැන උදාසීන වන්න. මන්දිරයක හෝ පැල්පතක සිටියත් යෝධයාගේ මනස එකසේය. ඔබගේ වටපිටාව ඔබගේ ආත්මය පාලනය කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න. ඔබේ සැබෑ නිවස ඔබේ අරමුණ පවතින තැනයි.

13.
හොඳ ආහාරයේ රස පසුපස හඹා නොයන්න. ශරීරය පෝෂණය කිරීමට අවශ්‍ය තරමට පමණක් ආහාර ගන්න. අතිරික්තය අවශ්‍ය නැත. විනයෙන් ගොඩනැගෙන ශක්තියෙන්ම සැබෑ පෝෂණය ලැබේ.

14.
තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවන දේවල් අල්ලාගෙන නොසිටින්න. අතිරික්ත දේවල් ඔබේ ගමන මන්දගාමී කරයි. අවශ්‍ය දේ පමණක් තබාගන්න. හිස් අවකාශය පැහැදිලි මනසක් උපදවයි. සැබෑ යෝධයා සංවේගයට වඩා ප්‍රයෝජනය අගය කරයි.

15.
පුරුදු විශ්වාසයන් අනුවම ක්‍රියා නොකරන්න. සම්ප්‍රදාය සමහර විට සත්‍යය වසා දමයි. නිවැරදි දේ අනුව ක්‍රියා කරන්න, සමාජය බලාපොරොත්තු වන දේ අනුව නොවේ. ඔබේ අත්දැකීම් හා අභ්‍යන්තර බුද්ධිය විශ්වාස කරන්න.

16.
අවශ්‍යතාවයට වඩා ආයුධ එකතු නොකරන්න. කඩුව යනු යෝධයාගේ අතේ ඇති මෙවලමක් පමණි. අතිරික්ත ආයුධ බරක් වේ. සැබෑ දක්ෂතාව ලැබෙන්නේ සරල බවෙන් හා අවධානයෙන්ය.

17.
මරණයට භය නොවන්න. මරණය සියල්ලන්ටම නියමිතය. එයට භය වීමෙන් ප්‍රයෝජනයක් නැත. අද දවස සම්පූර්ණයෙන් ජීවත් වන්න. මරණය පිළිගත් විට ජීවිතය නිදහසේ ජීවත් විය හැක.

18.
වයසකාලය සඳහා දේපළ එකතු කිරීමට නොසිටින්න. අනාගතය අනిశ്ചිතය. එය සූදානම් කිරීමට අධිකව කැපවීම වර්තමානය අහිමි කරයි. අත්දැකීම් හා බුද්ධිය තුළ ආයෝජනය කරන්න, ද්‍රව්‍යමය සම්පත් තුළ නොවේ.

19.
බුදුන් සහ දෙවියන්ට ගරු කරන්න, නමුත් ඔවුන්ගේ උදව් මත පමණක් රඳා නොසිටින්න. ඔබේ භාග්‍යය ඔබේ ක්‍රියාවන්ගෙන් හැඩගැසෙයි. සැබෑ ගෞරවය යනු ඔවුන් නියෝජනය කරන මූලධර්ම ඔබේ ජීවිතය තුළ ජීවත් කිරීමයි.

20.
ඔබේ ශරීරය අත්හැරිය හැකි නමුත් ගෞරවය රැක ගන්න. ශරීරය නාශ වන නමුත් ගෞරවය මරණයටත් එහා දිග හැරෙයි. යෝධයාගේ සැබෑ ශක්තිය පෙනෙන්නේ ශරීර බලයෙන් නොව, ඔහුට ලැබෙන ගෞරවයෙන්ය.

21.
කවදාවත් මාර්ගයෙන් ඉවත නොයන්න. යෝධයාගේ මග යනු පූජනීය කැපවීමකි. එයින් ඉවත ගිය විට අවුල් සහ අර්ථ රහිත බව උපදේ. ඔබගේ ක්‍රියාවන් හා සිතුවිලි තුළ අඛණ්ඩතාව රැකගන්න. සැක ඇති මොහොතක මෙම මූලධර්ම වෙත නැවත හැරෙන්න — ඒවා ඔබගේ දිශාදර්ශකය වේ.

 

නිල් ජැකට් ඇඳි ශිෂ්‍යාව පිටව ගිය දවස: කිසිවක් නොකියා සිටීමේ පාපය The Girl in the Blue Jacket: What Silence Teaches Us

 දේශන ශාලාව උදෑසන පන්තියකට හුරු වූ ශබ්දයකින් පිරී තිබුණි—පුටු ගැටෙන හඬ, සටහන් පොත් විවර වන හඬ, ලැප්ටොප් තිරවල මඳ නිල් ආලෝකය. උස කවුළු හරහා හිරු එළිය ඇතුළු වී මාර්ගයෙන් දෙවන අසුනට වැටුණි. එහි නිල් ජැකට් එකක් ඇඳගෙන සිටි ශිෂ්‍යාවක්, ලියමින් සිටි පෑන මැදින් නතර කරගෙන, නිශ්ශබ්දව හිඳ සිටියාය.

දේශකයා කතා කිරීම නතර කළේය.

“ඔයා,” ඔහු සන්සුන් නමුත් තියුණු හඬකින් කීවේය. “දෙවන අසුන. නිල් ජැකට්. ඔයාගේ නම මොකක්ද?”

ශාලාව සම්පූර්ණයෙන්ම නිශ්ශබ්ද විය.

“මගේ නම ඇලෙක්සිස්,” ඇය කිවුවාය. ඇය කම්පනයෙන් තිබුණද හඬ ස්ථිර විය.

දේශකයා එක මොහොතක් ඔහුටම පමණක් පෙනෙන දෙයක් තහවුරු කරනවාක් මෙන් බැලුවේය.
“ඇලෙක්සිස්, කරුණාකර මගේ දේශන ශාලාවෙන් පිටවන්න. මගේ කිසිඳු දේශනයකදී මම ඔබව නැවත දැකීමට කැමති නැහැ.”

ශාලාව පුරා දැඩි නිහැඩියාවක් ඇතිවුණා. පෑනවල් නතර වුණා.

“මට තේරෙන්නෙ නැහැ,” ඇලෙක්සිස් කීවාය. දැන් ඇගේ හඬ තවත් අඩු විය.

“මම දෙවැනි වතාවක් අහන්නෙ නැහැ,” දේශකයා කීවේය. “ස්තුතියි.”

එක් මොහොතකට, ලෝකයම හුස්ම තබාගෙන ඉන්නවා වගේ දැනුණි. ඉන්පසු ඇලෙක්සිස් නැගිටියාය. ඇයගේ පුටුවේ ශබ්දය අනවශ්‍ය ලෙසත් වැඩි හඬකින් ශාලාව පුරා පැතිරුණි. ඇය වටපිට බැලුවාය—ඇගේ මිතුරන් ඇස වළල්ලෙන් වැළැක්වූවන්, තවත් අය මේස දෙස බැලූවන්. එවිට ඇය පිටව ගියාය. දොර මෘදු ලෙස වසා ගත්තාය.

නිශ්ශබ්දය.

කිසිවක් සිදුවී නැතිවාක් මෙන් දේශකයා නැවත පන්තිය දෙස හැරුණාය. ඔහු පුවරුවේ එකම වචනයක් ලිව්වේය.

නීතිය

“නීති ඇයි තියෙන්නේ?” ඔහු ඇසුවේය. “නීති කියන්නේ කාටද? ඒවායේ අරමුණ මොකක්ද?”

පෙර අසුනක සිටි ශිෂ්‍යයෙක් අත උස් කළේය.
“සමාජය සකස්ව තබාගන්න. පුද්ගලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරන්න. රජය මත විශ්වාසය තබාගන්න පුළුවන් වෙන්න. යුක්තිය.”

“ස්තුතියි,” උපදේශකයා කීවේය. ඉන්පසු ඔහු නැවත ශාලාව දෙස හැරුණාය.
“මට කියන්න—මම දැන් ඔබේ පන්තියේ මිතුරියට අසාධාරණ වුණාද?”

කිසිවෙක් පිළිතුරු නොදුන්නාය.

“ඇත්තටම, මම අසාධාරණ වුණා,” ඔහු දිගටම කීවේය. “එහෙනම් ඔබලා කෙනෙක්වත් විරෝධය පළ කළේ නැත්තේ ඇයි? මට නවත්වන්න උත්සාහ කළේ නැත්තේ ඇයි? මේ අසාධාරණය වැළැක්වීමට ඔබලාට අවශ්‍ය නොවුණේ ඇයි?”

නිශ්ශබ්දය තවත් ගැඹුරු විය—අසහනකාරී, බරපතල.

“ඔබලා බලන්න,” ඔහු තරමක් නිශ්ශබ්ද නමුත් වඩාත් තද හඬකින් කීවේය, “ඔබලා අද ඉගෙන ගත්ත දේ, දේශන පැය දහස් ගණනකින්වත් තේරුම් ගන්න බැහැ—මෙය ජීවිතයෙන්ම අත්විඳින්නේ නැතිනම්. ඔබලා කිසිවක් නොකියා සිටියේ, එය ඔබලාටම බලපා නැති නිසා. ඒ හැසිරීම ඔබලාටත්, ජීවිතයටත් එරෙහිව කතා කරනවා.”

ඔහු කෙටි මොහොතක් නතර විය.

“‘මේක මට අදාල නැහැ’ කියලා ඔබලා හිතනවා. ‘මේක මගේ වැඩක් නෙවෙයි’ කියලා. නමුත් ඔබලා යුක්තිය ඇති කර ගැනීමට උදව් නොකරන්නේ නම්, එක දවසක ඔබලාත් අසාධාරණයට ලක් වෙයි. එදා ඔබ වෙනුවෙන් නැගී සිටීමට කෙනෙක්වත් ඉතිරි වෙන්නේ නැහැ.”

බෙල් එක වාදනා වුණා.

කිසිවෙක් නැගී සිටියේ නැහැ.

 

The lecture hall hummed with the low, familiar noise of a morning class—chairs scraping, notebooks opening, the faint blue glow of laptops. Sunlight cut through the tall windows, settling on the second desk from the aisle, where a student in a blue jacket sat quietly, pen paused mid-sentence.

The lecturer stopped speaking.

“You there,” he said, his voice calm but sharp. “Second desk. Blue jacket. What is your name?”

The room froze.

“My name is Alexis,” she replied, surprised but steady.

The lecturer nodded once, as if confirming something only he could see. “Alexis, please leave my lecture room. I don’t want to see you in one of my lectures ever again.”

A ripple of confusion passed through the hall. Heads lifted. Pens stopped.

“I don’t understand,” Alexis said, her voice smaller now.

“I am not going to ask a second time,” the lecturer replied. “Thank you.”

For a moment, it felt like the world was holding its breath. Then Alexis stood. The sound of her chair echoed far louder than it should have. She looked around—at classmates who avoided her eyes, at friends who stared at their desks—and then she walked out. The door closed softly behind her.

Silence.

The lecturer turned back to the class as if nothing unusual had happened. He wrote a single word on the board.

LAW.

“Why are there laws?” he asked. “What are laws for, anyway?”

A student in the front row raised a hand. “Social order. To protect a person’s rights. So you can rely on the government. Justice.”

“Thank you,” the lecturer said. Then he faced the room again. “Tell me—was I unfair to your classmate just now?”

No one answered.

“Indeed, I was,” he continued. “So why didn’t any of you protest? Why didn’t anyone try to stop me? Why didn’t you want to prevent this injustice?”

The silence deepened, heavier now, uncomfortable.

“You see,” he said, his voice quieter but more dangerous, “what you have just learned, you would not have understood in a thousand hours of lectures unless you lived it. You said nothing because you were not affected yourselves. And that attitude speaks against you—and against life.”

He paused, letting his words settle.

“You think it doesn’t concern you, so it’s none of your business. But if you do not help bring about justice, then one day you too may experience injustice… and there will be nobody left to stand up for you.”

The bell rang.

No one moved.

✨ භීතිය අවසන් වන තැනින් නායකත්වය ආරම්භ වේ ✨

 “නායකත්වය කියන්නේ කිසිදා භීතිය නොමැතිව සිටීම නොවේ — භීතියට මුහුණ දෙන්නේ ධෛර්යයෙන්ය.” 💪

— විශ්වාසය සහ නායකත්වයේ භීතිය ජයගැනීම පිළිබඳ ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් සෑම් මැනක්ශෝගේ Sam Manekshaw වැදගත් පණිවිඩයක්  

මෙම ප්‍රබෝධමත් දර්ශනය අපට මතක් කර දෙන්නේ සැබෑ සතුරා අභියෝග හෝ අවිනිශ්චිතතාවය නොව, ආත්ම විශ්වාසයේ අඩුව බවයි. සැබෑ නායකයෝ භීතිය නැතිවෙන තුරු බලා සිටින්නේ නැහැ — ඔවුන් භීතිය තිබුණද ඉදිරියට පියවර තබයි. එක් එක් තීරණයක්, එක් එක් අවදානමක්, සැකයක් ඇතිවන එක් එක් මොහොතක්ම තවත් ශක්තිමත් වීමට ලැබෙන අවස්ථාවකි. 🌟

 

මිලිමීටර කිහිපයක සමාධිය: සම්පත් සීමිත පරිසරයක ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකුගේ දුෂ්කර තීරණය 👨‍⚕️

මෙම රෝගි කාන්තාව මට අදටත් පැහැදිලිව මතකයි. මම මාව වීරයෙකු ලෙස හෝ අසාධාරණ අවදානමක් ගත් කෙනෙකු ලෙස හඳුන්වන්නේදැයි නොදන්නා නමුත්, ලෝකයේ මේ කොටසෙහි බොහෝ ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් දෛනිකව මුහුණ දෙන යථාර්ථය මෙයයි.

කලින් සේවය කරනොමැති නව ප්‍රධාන රෝහලක මා නාරිපිළිකා විශේෂඥ ශල්‍යවෛද්‍යවරයෙකු ලෙස  වැඩ ආරම්භ කළ මාස දෙකක් පමණක් ගතව තිබියදී, දුප්පත් කාන්තාවක් මගේ සායනයට පැමිණියේ මගේ සායනික පිළිකාරෝග විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් ලියුමක් රැගෙනයි.
“ඇයට රසායනික ප්‍රතිකාරවලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන පිළිකා රෝගයක් ඇත. ඔබට පිළිකාව නැවත පැමිණ ඇතැයි සැකකරන කුද්දෙටි ඉවත් කළ හැකිද? එසේ නොහැකි නම් අවසාන විකල්පය ලෙස සැනසිලි ප්‍රතිකාර ආරම්භ කරන්න ද?”

ඇගේ වයස අවුරුදු 8ක් වූ දරුවා සායනය පිටත බලා සිටියේය.

ඇය ඉතාම සංකීර්ණ පිළිකා ශල්‍යකර්මයකට ලක්ව පිළිකාව පැතිර තිබූ කුද්දෙටි ඉවත් කර තිබූ අයෙක්. —මෙම සැත්කම අතිශය සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මවලින් එකක්. මෙහි අත්වැරදීමකට ඇති ඉඩ තිබුණේ මිලිමීටරයකටත් අඩුවෙන්ය. කුඩා අත්වැරදීමක්, තත්පර කිහිපයකින් ලෙඩා සැත්කම කරන මොහොතේම ලේ විලක ගිලී ජීවිතය වුවද අහිමි විය හැක. පෙර ශල්‍යකර්මයක් කර ඇති රෝගියෙකුගේ ශරීර ව්‍යුහය හඳුනාගත නොහැකි තරමට වෙනස් වී තිබේ.

ඇයට හඳුනාගත් කාරුණික වෛද්‍යවරයෙකු තම පුද්ගලික මුදලින් ඇගේ CT ස්කෑනය සඳහා මුදල් ගෙවා තිබුණා. මම සියලු විකල්ප පැහැදිලි කළෙමි. ඇය ශල්‍යකර්මයට එකඟ විය.

ශල්‍යකර්මය ආරම්භ කළ විට සියල්ලම කොන්ක්‍රීට් දැම්මාක් මෙන් ඇලී ගොස් තිබුණා—බඩවැල් සෑම තැනකම ඇලී, පැහැදිලි ව්‍යුහයක් කිසිවක් නොපෙනුණි. මගේ අත්දැකීම් සහිත සහකාර ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා මෘදු හඬකින් කිව්වා: “සර්,  ශල්‍යකර්මය කල නොහැකි එකක් වගේ.” යාබද ශල්‍යාගාරයේ සිටි සිටි විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකු ද නරඹමින් “මෙය විවෘත කර වසා දමන ශල්‍යකර්මයක්  වගේ” කියා පැවසුවා. දැනටමත් තීරණ දෙකක්.

දියුණු රටවල මෙන් Bookwalter හෝ Omnitract වැනි නවීන retractors, bipolar ශල්‍ය කතුරු, හෙමොස්ටැටික් ද්‍රව්‍ය අපට තිබුණේ නැහැ. මට තිබුණේ vessel clips කිහිපයක්, monopolar diathermy, සහ සුළු ශල්‍ය කතුරු පමණයි. නමුත් මට තිබුණේ—ලෝක මට්ටමේ ගුරුවරුන්ගෙන් ලැබුණු පුහුණුව.

“නවතා දමන්නද? නැත්නම් ඉදිරියට යන්නද?” ඒ මොහොතේ මට ඇගේ මුහුණත්—ඇගේ දරුවාත්—පෙනුණා. මම තීරණය කළා: “මට කළ හැකි උපරිමය මම කරන්නම්.”

මිලිමීටරයෙන් මිලිමීටරයට මම ඉදිරියට ගියෙමි. සාමාන්‍යයෙන් ගතවන කාලයට වඩා තුන් ගුණයක් පමණ මෙම ශල්‍යකර්මයට ගතවුණා. දින තුනකින් ඇය ගෙදර ගියා. සුවය හොඳින් සිදුවුණා.

සති කිහිපයකට පසු ඇය නැවත පැමිණියේ—ඇගේ වාර්තාවත් සමඟයි.

ලෝකයේ මේ කොටසෙහි බොහෝ ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් සෑම දිනකම ධෛර්යය සහ අවදානම අතර තද තීරුවක් මත ගමන් කරති. බොහෝවිට ඔවුන් නොසැලකිළිමත් නොවේ. —ඔවුන් නිර්භීතයි. ඔවුන් ගන්නා සෑම අතිරේක “අවදානමක්”ම හටගන්නේ රෝගීන් ගැන කරුණාවෙන්, ධෛර්යයෙන්, සහ රෝගී සත්කාරයට ගෞරවය රැගෙන යාමේ අධිෂ්ඨානයෙන්ය. අපව පවත්වාගෙන යන්නේ කුසලතාව පමණක් නොව, සෑම තීරණයකටම පසුබිම වන මනුෂ්‍ත්වය පිළිබද කතාය—මව, දරුවා, බලාපොරොත්තුව.

අපිටනම් කරන්න දෙයක් නෑ කියා අතපිසදා ගනුවෙනුවට "අපි පුලුවන් විදියට මෙහෙම හරි කරලා බලමු" ලෙසින් ඔබට ඇසෙන්නේ එනිසාය.

විවේචනය වෙනුවට, අපගේ ජනතාවට සියලු අභියෝග මැද ලෝක මට්ටමේ ප්‍රතිකාර ලබාදීමට මිලිමීටරයෙන් මිලිමීටරයට සටන් කරන ඔවුන්ට ගෞරවය, සංවේදනාව සහ සහාය පිරිනමමු.

කොරියාවේ ජනප්‍රිය ෂිම්චුන් නාටකය

 මේ කතාව පළවෙලා තිබුණේ 1950 ගණන්වල "රසවාහිනී" කියලා සඟරාවක. පින්තූර වර්ණයොදලා ප්‍රතිනිර්මාණය කළා.

 

 

 

චීන බුදුපිළිම කලාව

 මේ පින්තූර ටික ගොඩාක් කාලෙකට කලින් සති අන්ත පත්තරේකින් ගත්තේ. විස්තරනම් නෑ.  Ai තාක්ෂණයෙන් නැවත ප්‍රතිනිර්මාණය කළා.

බීජ බැංකුවක් Seed bank එංගලන්තයෙන් පාඩමක්

බීජ බැංකු එහෙම නැත්තං Seed bank

ගෙවතු වගා ක්‍රම දිරිමත් කිරීම සඳහා ස්වේච්ඡාවෙන්ම Guildford නගරයේ වැසියන් විසින් පවත්වාගෙන යන්න ලබන මෙම ක්‍රම අපගේ රටවලටත් කරන්න පුළුවන් නං ඉතාම වටින දෙයක්. මේක බොහොම සරලයි. ඔබේ වත්තේ ඔබ ගාව   වගා කරලා අතිරික්තයක් වශයෙන් තිබෙන ඇට පැකට් මෙතනින් තියෙනවා. මේ ක්‍රමය යටතේ වියදමකින් තොරව, ඒ වගේම අවශ්‍ය කෙනෙක් තමුන්ට අවශ්‍ය දෙය අරගෙන තමන්ගෙ වත්තෙ වගාවක් කරගන්න පුළුවන්.  

මේ වගේ දේවල් ලට ඉතාමත් ලොකු පිරිවැයක් යන්නෙ නෑ. 

කුඩා පරිමාණයෙන් වුණත් තමන්ගෙන් ගම හා නගරය  ප්‍රජා ස්ථාන අදාල කරගෙන සමාජය දායකත්වය කර මේ වගේ කරන්න පුළුවන්  

මේකෙන් ලැබෙන සහයෝගය ඉමහත්.මම එංගලන්තෙ හිටියෙ කාලේ දැකගන්න තිබුණ දෙයක් තමා මේ රටවල් වල ඉතාමත් පොඩි දේ ගැන වුණත් හිතනවා වගේම තව කෙනෙක් ගැන හිතනවා.

හැබැයි ඉතින් මෙහෙම කරන්න පුරවැසියන්ගේ ආකල්පවල දියුණුවක්වුනත් තියෙන්න ඕනෙ . හොරෙන් ඔක්කොම අරන් විකුණලා කීයක් හරි හොයන්න ගියොත්, ඕනෙ වෙනකෙනෙක්ට වුනත් නැතිව යනවා. ඒ වගේ දේවල් අනුමත කරන්න බෑ .

කාන්දුවෙන වෙන වතුර බටයක් එංගලන්තයේදී හදන විදිහ

අප ගොඩක් වෙලාට දැකලා තියෙනවා ලංකාවේ පාරේ තියෙන වතුර බටයක් කැඩුණොත්  වළවල් හාරල, මනුස්සයට හරියට යන්නත් බෑනේ. ඉතාම අනාරක්ෂිත විදිහට තමයි මේවා කරන්නේ. අපි UK ඉඳලා හිටියෙ කාලේ අපේ ගෙදර ඉස්සරහ වතුර බටයක් කැඩිලා.

මේ රටේ මිනිස්සු ඒක හදපු විදියට ඉතින් මහ ලොකු දේවල් නෙමේ. බලන්න පිළිවෙල සහ මිනිසුන්ගේ පදිකයන්ගේ ආරක්ෂිතභාවය ගැන සලකන විදිය. මේ රටේ ගොඩක් වෙලාවට රෝද පුටු වලින් ගමන් කරන විශාල පිරිසක් ඉන්නවා. එතකොට සමහර වෙලාවට විද්‍යුත් ස්කූටර වලින් යනකොට අන්තිම මොහොත දැනගත්තොත් පාර වහල කියලා ඔවුන් ඉතාම අසීරුතාවකට පත්වෙනවා. ඒ වගේම  පොඩි ළමයෙක්, වයස කෙනෙක් එකට වැටිලා අනතුර කරගන්න පුලුවන්. ඒ සම්බන්ධව දැනුවත් කිරීමේ පුවරු සවි කරනවා එතකොට කලින්ම දන්නවා මේ පාරේ බාධාවක් තියෙනවා කියලා.

මේ රටවල repair එකට කලින්ම ජල සමාගම් වලින් හරියටම දිනවකවානු එක්කම ලියුමක් එවනවා. 

මට මතකයි අපේ ගෙදර ඉස්සරහ පාර වළක් හාරලා තිබ්බා මනුස්සයා බහින්න තරං ලොකු වලක් ඇය මේක ජලාපවාහන මණ්ඩලය ට හතර පස් වතාවක් දැනුම් දීලා වත් මේක හදන්න තරම් උවමනාවක් කරේ නැහැ ඉතාමත්ම කණගාටුදායක තත්ත්වයක් හදිස්සියකට වාහනය කරගන්න බෑ. ඒ වගේම පාරේ යන පොඩි ළමයෙක් වුණත් අනතුරක්ට පත්වෙන්න පුලුවන්.  අවාසනාවට ලංකාවේ එකේ ඡායාරූප කිසිවක් නැහැ. මම ලංකාවට අමුතු දෙයක් නෙවෙයි ඉතින් අපි හිතනවා නං ඡන්දෙ c25 මාරු කරලා විතරක් මේ රට හදන්න පුළුවන් කියලා ඒක අමාරුයි අපේ ආකල්ප වෙනස් වෙන්න ඕන. මේවට මහා වියදමක් යන දෙයක් නෑ. පොඩි දෙයක් තමා. නමුත් එයින් වෙන බලපෑම විශාලයිතව කෙනෙක්ගෙ ආරක්ෂාව ගැන හිතන ,තවත් පුරවැසියෙක් ට ගරු කරන, තව කෙනෙක්ට කරදරයක් නොවෙන විදිහට හිතන සමාජයක් බිහිවෙනදාට අපේ රටත් දියුණු වෙයි .  

 

 

 

 

ඔබේ ගම නගරය ගැනත් මේවගේ ඉතිහාස පොත් ලියමුද?

Guildford කියන්නේ සරල ඉංග්‍රීසි නගරයක් පමණක් නොවේ — එය සියලු යුගවල මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ ජීවිතමය සංග්‍රහයක් ලෙස දිගහැරෙන ස්ථානයකි, Saxon ගම්මාන වලින් අදියරෙන් අද නගර ජීවිතය දක්වා. මධ්‍යම යුගයේ ආරම්භක කාලවල සිට, ආර්ථික වෙනස්කම් සහ කාර්මික වර්ධනය හරහා, Guildford එංගලන්තයේ විකසිත කථාවෙහි සුළු ආවරණයක් ලෙස පවතියි.

 

Guildford හි පසුබැසීම පිළිබඳ පොත්, දිනයන් සහ සිදුවීම් පමණක් නැවත කියා නොදෙයි; එය නගරයේ ජනතාවගේ දෛනික කතා, කර්මාන්ත ආර්ථිකය, වාස්තු විද්‍යාත්මක මුහුණේ වෙනස්වීම්, සහ නගරයේ තාක්ෂණික සහ සංස්කෘතික උරුමය සජීවීව පෙන්නුම් කරයි. මේ පිටු හරහා, පාඨකයා විශිෂ්ටත්වය සහ සරලත්වය දෙකම අත්විඳිමින්, Guildford හි ප්‍රදේශීය කථාව කෙසේ ජාතික ඉතිහාසයට සම්බන්ධ වනවාද කියා සොයා ගනී.

ශ්‍රී ලංකාවේ නගරයක ඉතිහාසය ගැන දැනගැනීමට ඔබ කැමති නම්, ඔබට වහාම අභියෝගයක් පෙනේවි: අපේ සම්පන්න උරුමයට පවා, ප්‍රදේශීය ඉතිහාස පිළිබඳ පොත් ඉතා අඩුය. 

උසස් පාසල් සහ විශ්වවිද්‍යාල ඉතිහාස ශිෂ්‍යයන්ට දත්ත එකතු කිරීමට, ඡායාරූප ශිෂ්‍යයන්ට නගරය දෘශ්‍යමය ලෙස ලේඛනය කිරීමට, ඉන්පසු ඒ සියලු උත්සාහ එකට ගෙන ගොඩනැගී, අලංකාරව දර්ශනමය පොත් නිර්මාණය කරන්නේ නම් සිතා බලන්න. එය ජනතාවට අතිශය වටිනා දැනුමක් ලබාදෙයි, ඉගෙනගන්නා ශිෂ්‍යයන්ට අතිරේක ආදායමක් ද ලබාදිය හැක.

ඇයි මෙවැනි වැඩසටහනක් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක නොකරන්නේ? අපේ උරුමය සුරැකුමට, ලබන පරපුරට අධ්‍යාපනය ලබාදීමට, මෙය ප්‍රායෝගික, නිර්මාණාත්මක මාර්ගයක් වේ.

 

---

 

Guildford isn’t just a picturesque English town — it’s a living archive of centuries of human history, unfolding from Saxon villages to modern civic life. From its earliest roots in the early medieval period, through eras of kings and castles, economic change and industrial growth, Guildford stands as a microcosm of England’s evolving story.

Books on Guildford’s past don’t just recount dates and events; they bring to life the everyday stories of its inhabitants, the rise and fall of its industries, the changing face of its architecture, and the deep heritage that continues to shape the town to this day. Through these pages, readers immerse themselves in both the grandeur and the humble — discovering how Guildford’s local saga connects to broader national history.

If you love history, heritage, or just stories that root you in a place — exploring Guildford’s story through these history books is more than reading: it’s stepping into a living, breathing chronicle of time.

If you want to learn about the history of a Sri Lankan town, you’ll quickly notice a challenge: despite our rich heritage, books on local histories are surprisingly scarce. Imagine if we engaged high school and university history students to collect archival data, and photography students to document the town visually, then combined their efforts to create well‑researched, beautifully illustrated books. Not only would this provide an invaluable source of knowledge for the public, but it could also generate a small income for the students involved.

Why not implement such a program in Sri Lanka? It’s a practical, creative way to preserve our heritage, educate the next generation, and celebrate the stories of our towns — while empowering students along the way.

 

සුළු වෙනසක්, විශාල බලපෑමක්: වැඩිහිටි ජනතාවට ආරක්ෂිත සහාය

 

වැඩිහිටි කෙනෙක් වාරු නැතිව ඇද වැටුනොත් උකුල් හන්දි බිදී එක්තැන් වෙන අවස්ථා අපි ඕනේ තරම් දැක තිබෙනවා. එය කොයි මොහොතක වෙනවාදැයි අපිට කියන්න බෑ.

මම ඉන්දුනීසියාවේ ගුවන් තොටුපළේ නානකාමරවල ඇති සහාය දෙන handrail දැක්කා. සුළු වෙනසක් වුවත්, එහි බලපෑම විශාලයි—වයසකළ අයට නානකාමරය තනිව, ආරක්ෂිතව භාවිතා කිරීමට හැකිවන ආකාරයට සහාය දෙන handrail. මේ කාර්යක්ෂම, නිර්මාණාත්මක සිතුවිල්ලක් වන්නේ කුමක්ද!

ශ්‍රී ලංකාවේද මෙවැනි දේක අපි කරන්න පුළුවන්ද? මෙම ආකාරයේ සරල නිර්මාණාත්මක අදහස් අපගේ වැඩිහිටි ජනතාවට පහසුකම සහ ගෞරවය සපයමින් විශාල වෙනසක් ගෙන එයි.

I noticed these supportive handrails in the toilets at an airport in Indonesia. A small change, yet the impact is tremendous—handrails that allow elderly people to use the restroom safely and independently. What a brilliant example of thoughtful, creative design!

Could we implement something like this in Sri Lanka? Simple, low-cost ideas like this can make a big difference in accessibility and dignity for our elderly population.

 

Re-skilled සමාජයට බරක් වෙනවා වෙනුවට ලංකාවේ කලහැකි යමක්

සමාජයට බරක් වීම වෙනුවට, ReSkilled වැනි වැඩසටහන් මඟින් පුද්ගලයන්ට තම ශක්තිය, හැකියාව සහ කුසලතා නැවත සමාජයට ප්‍රයෝජනවත් අයුරින් යොදාගැනීමට හැකියාව ලැබේ. රැකියාවක් නැති අය, සමාජයට වටිනාදායකයක් වීමත් එකම මඟ! 🇱🇰✨

ReSkilled සරල වඩුවැඩ ඉගැන්වීමක් පමණක් නොවෙයි—දිනෙන් දින අක්‍රියව සිටි, රැකියාවකින් දුරස්වී සමාජයට බරක් ලෙස හැඟෙන තත්ත්වයෙන්, පුද්ගලයන්ට තම ශක්තිය, කුසලතා, හා මූලික ආත්මගෞරවය නැවත සමාජය වෙනුවෙන් ප්‍රයෝජනවත් අයුරින් යොදවන්නට පෙරළියක් සපයයි.

ඔවුන්ගේ සහයෝගී වැඩමුළුව තුළ, සහභාගීන්ට වෘත්තීය කුසලතා ලබාගැනීමට, විශ්වාසය නැවත අලුත් කරගැනීමට, සහ අර්ථවත් රැකියා මාර්ගයකට මාරු වීමට අවස්ථා සොයාගත හැක. 

මෙවැනි වැඩසටහන් අපට ශ්‍රී ලංකාවෙත් අතිශය අවශ්‍යයි. රැකියාව නැති අය අක්‍රියව සිටීම වෙනුවට, ඔවුන්ගේ ශක්තිය, බලය, කාලය, සහ හැකියාව යළිත් සමාජය සඳහා ප්‍රයෝජනවත් ක්‍රියාවලියකට හැරවීමට මෙවැනි වැඩසටහන් වටිනා වේ. 

මම මෙය එංගලන්තයේ දැක්කා. එසේනම්, මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතාකරුවන්, රැකියාව නැති වැඩිහිටි පුරවැසියන්, හමුදා සේවයෙන් හෝ සිරගෙදරින් පිටවීමට සූදානම් අය වැනි පුද්ගලයන් සඳහා මෙවැනි වැඩසටහන් ශ්‍රී ලංකාවේ අපි භාවිතා කළ නොහැකිද? 

 

 

බුදුගුණපැන් ප්‍රතිකාරය සහ බලගතු සීවලි දැහැන

 බුදුගුණපැන් ප්‍රතිකාරය සහ උදේ සවස භාවිතාකළයුතු බලගතු සීවලි දැහැන. අත් පත්‍රිකාවකින් උපුටා ගන්න්න ලද්දකි. කතෘ නොදනී. 

කාන්තාර බිම්වල නගර ගොඩනැගූ පුරාණ පර්සියානු බුද්ධිමත්වය

 නවීන ඉංජිනේරු විද්‍යාවට පෙර, පුරාණ ඉරාන ජනතාව වියළි භූමිය තුළ තිරසාර නගර ගොඩනැගීමේ කලා විශාරදයෝ විය. භූගත ජල පද්ධති, සුළඟ අල්ලා ගන්නා වාස්තු විධි සහ පරිසරයට ගැලපෙන සැලසුම් ඔවුන්ගේ මූලික මෙවලම් විය. ඉතිහාසයේ වියළි වැලි මැදට ගමන් කරමින්, පාරිසරික අභියෝග ශක්තියක් බවට පරිවර්තනය කළ ඔවුන්ගේ ක්‍රමවේද සොයා බලමු

HistorybyMae YouTube නාලිකාවෙන් ලබාගත් මෙම ක්‍රම 6 ක් ඔවුන්ගේ බුද්ධිමත්වය සහ පරිසරය සමඟ ජීවිතය ගොඩනැගූ ආකාරය පෙන්වයි:

🏗️ පුරාණ පර්සියානු නගර සැලසුම් ක්‍රම 6ක්:

1. වීදි වලට සෙවණ ලැබීමට උස බිත්ති   Tall walls to provide shade in the streets උණුසුම අඩු කිරීම. 
2. නිවෙස් වාතාශ්‍රය සඳහා සුළඟ අල්ලා ගන්නා ගොඩනැගිලි (Windcatchers) Windcatchers to ventilate houses
   ස්වභාවික වාතාශ්‍රය ලබාදීමෙන් නිවෙස් තුළ සීතලතාවය පවත්වා ගැනීම.
3. අභ්‍යන්තර උයන සහ පොකුණ    Inner yard with a poor for shade and cooling
   සෙවණ සහ සීතලතාවය සඳහා නිවෙස් මැද පොකුණු සහ උයන.
4. කඳු ජලය භූගතව නගරයට ගෙන ඒම (Qanat) Mountain water that is channeled underground (Qanat)
   භූගත ජල නාලිකා ඔස්සේ ජලය නගරයට ගෙන ඒම.
5. භූගත හිම ගබඩා (Yakhchal) Underground refrigerators to produce and store ice (Yakhchal) Ice නිපදවීම සහ ගබඩා කිරීම සඳහා භූගත ශීතකරණ.
6. ඇතුළත ආලෝකය පාලනය සඳහා වර්ණවත් වීදුරු ජනෙල්    Stained glass windows to control indoors sunlight
   දවස් ආලෝකය පාලනය කරමින් උණුසුම අඩු කිරීම සහ අලංකාරත්වය වැඩි කිරීම.

1.    ඇයි අපේ වියලි කලාපයේ මේ තාක්ෂණයන් භාවිතා කළ නොහැකි??

2.     

3

4.     

5.     

6.   

 

අවසන් සුබ පැතීමට අරුතක් ඇත: කරුණාවන්ත පසුවීමේ පාඩමක් The Last Goodbye Matters: A Lesson in Compassionate Continuity 😊

ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ රෝහල්වල යථාර්ථය බොහෝ විට කටුකය. අධික රෝගීන්, එකම ඇඳ දෙදෙනෙක් බෙදා ගැනීම, සමහර විට රෝගීන් බිමට විවේක ගැනීම – මේ සියල්ල අතර මම දුටුවේ ගෞරවයෙන් පිරුණු සේවාවක අගනා උදාහරණයක් ය.

මගේ ඉන්ටර්න් කාලයේ අධ්‍යක්ෂවරයා හා පළමු පශ්චාත් උපාධි පුහුණුකරු වූ ගර්භනී හා නාරී රෝග විශේෂඥ වෛද්‍ය සිසිර රණරජ FRCOG, දැන් විශ්‍රාම ගිය වෛද්‍යවරයෙකි. නමුත් ඔහු මට කිසිදින අමතක නොවන පාඩමක් ඉගැන්වීය. ඔහු පුද්ගලිකව සෑම රෝගියෙකුම බැලූවේය—ප්‍රසූතිකාගාරයේ සිට සියලුම ගර්භණී, ප්‍රසූතියෙන් පසු, නාරිවේද වාට්ටුවල රෝගීන් සොයා ගියේය. ඔහු ඔවුන් හා කතා කළා, ප්‍රශ්න කළා, ඔවුන්ගේ සටහන් සහ ඖෂධ පත්‍ර සමාලෝචනය කළා.
එක් දිනක ඔහු මට කිව්වෙයි:

“යාපා, අපේ පද්ධතියේ සමහර ජේෂ්ඨ වෛද්‍යවරුන් පසු ප්‍රසූතිවාට්ටු රෝගීන්ට සාපේක්ශව අඩු අවධානයක් දෙනවා, දුෂ්කර කොටස අවසන් බව සිතා. නමුත් එසේ නොකළ යුතු හේතු දෙකක් ඇත.”

1️⃣ පැමිණීමෙන් නායකත්වය: VOG යාම නවත්තන විට, middle grade වෛද්‍යවරුන්ත් එය නවත්වති. පසුව junior වෛද්‍යවරුන්, හෙදියන්, midwives—මෙය එකදිගට පහලට යන්නක්. (Ripple effect) අතිශය හානිකරය.

2️⃣ කරුණාවන්ත අවසානයක්: මේ මව්වරුන් සමහරවිට අවුරුදුගාණක් මදසරු කාලයේ දුක් විද අපෙන් බෙහෙත් අරන්, ගර්භණීවී අද ගෙදර යනවා වෙන්න පුලුවන්. සමහර වෙලාවට හදන අන්තිම බබා හදලා අයෙම අපිගාවට එන්නෙ නෑ වෙන්නත් පුලුවන්.  මේ ඔවුන් අපට දැක්ක අවසන් වතාව විය හැක. සමහරුන් පුද්ගලික සේවාවෙන් පැමිණ ඇත්තේ ප්‍රසවය සඳහා පමණි. ඔවුන්ට ගෞරවයෙන් සමුදීමක් ඕනෑ.

මෙය වෛද්‍ය කාර්ය භාරයක් පමණක් නොවීය—එය සෑම රෝගියෙකුටම ගෞරවය, සාධාරණත්වය සහ මනුෂ්‍යත්වය සමඟ ප්‍රතිකාර ලබාදීම පිළිබඳව වූ පාඩමක් විය.

ස්තුතියි ගුරුතුමණි, සත්‍ය නායකත්වය යනු දැනුමක් පමණක් නොව, කරුණාවක් සහ රෝගියාගේ ගමනේ සෑම පරිච්ඡේදයකටම ගෞරව දැක්වීමක් බවයි.

In Sri Lankan government hospitals, the reality is often far from ideal—overcrowded wards, shared beds, and sometimes, patients resting on the floor. Yet amidst these challenges, I witnessed a profound example of dignity in care.
Dr. Sisira Ranaraja FRCOG, my internship supervisor and first postgraduate trainer, now a retired obstetrician and gynaecologist, taught me something I’ll never forget. He personally visited every patient—from the labour room to antenatal, postnatal, and gynaecology wards. He spoke with them, asked questions, reviewed their notes and drug charts. One day, he told me:

“Yapa, in our setup, some seniors skip postnatal rounds thinking the hard part is over. But there are two reasons why we must not.”
1. Leadership by presence: When consultants stop visiting, middle-grade doctors follow suit. Then juniors, nurses, and midwives. The ripple effect is dangerous.
2. Closure with compassion: These mothers may have journeyed with us from subfertility to conception, delivery, and family completion. This might be the last time they see us. Some came from private care just for delivery. We owe them a proper goodbye.

This wasn’t just about clinical duty—it was about treating every patient with fairness and respect, regardless of where they came from.

Thank you, Sir, for showing me that true leadership is not just about expertise, but about presence, empathy, and honoring every chapter of a patient’s journey.

ඉක්මණින්ම ඝන වනාන්තරයක් හදාගන්න මියාවාකි වනරෝපණ ක්‍රමය

ඇත්තටම ලංකාවෙත් ගොඩක් තැන්වල අපි හැමදාම දකිනවා පරිසර දිනය සහ විවිධ දිනයන් සම්බන්ධව කරලා විශාල වශයෙන් රුක් රෝපණ ව්‍යාපෘති යනවා.  නමුත් මේ වගේ ප්‍රතිඵලය කොච්චර කාලෙකට තියෙනවද කෙනෙක් අපි වැඩිය දකින්නේ නැහැ.  මේ හදපු විදිහ ගස් හැදුනා ලංකා මීට වඩා විශාල ගස්  ප්‍රමාණයක් තියෙන්න ඕනේ. වගාකරන ක්‍රමය වගේම එහි නඩත්තුවේ ගැටලුත් මේ සදහා හේතුවිය හැක.

 

 Miyawaki Forest ජපානයේ උද්භිද විද්‍යාඥයෙක් විසින්  යම්කිසි කාලයට කලින් ජපානෙ ද හඳුන්වලා දුන්න ගෘහස්ථව හෝ නාගරික වුණත් කරන්න පුළුවන් වගා ව්‍යාපෘති ක්‍රමයක්. මේකෙදි විශේෂ වැදගත්කම තමා ඉතාමත්ම කුඩා ඉඩක් තුල සහ ඉතාමත් දැඩි වන ඝනත්වයක් වූ ශාක ඝනත්වය තමා මේ ක්‍රමය තියෙන්නේ මූලික බිම් සකස් කිරීමක් අවශ්‍යයි වගේම පැල සිටවන්නේ ළඟ පරතරයක් ඇතුව සහ විවිධ තට්ටු වශයෙන් පිහිටන විදියට. 

හරි පිහිටන විදිහටත් මෙම ගස් සකස් කිරීම සිදු කරනවා මේ වගේ සාර්ථකව කරන ලබන නියා වාගේ වන ව්‍යාපෘති කීපයක රූපරාමු හා අන්තර්ජාලයෙන් හමුවේ මම මෙතන ඉඩ හදා ගන්න තීරණය කරන්න එම බොහෝ දුරට ඔබට බලලාම තීරණය කරන්න පුළුවන් කෙටි ඉඩෙක් උනත් මේවගේ දෙයක් කරන එක ලමයින්ගේ මානසික විවේකයට වගේම ඔබගේ 

නගරාශ්‍රිතව විශාල වශයෙන් වනාන්තර වගා කරන්න නොහැකි අවස්ථාවන්වල මේ ක්‍රමය යටතේ ඉතාම කෙටි කාලයක් තුළ ඉතාමත් ඝන එයින් වැඩි වනාන්තර වගා කිරීමේ පහසු ක්‍රමයක් විදිහට මේ ක්‍රමය හඳුන්වන්න පුළුවන්. කෙටිකාලීනව මේක ඉතාමත්ම ජනප්‍රිය වෙලා තියෙනවා විශේෂයෙන්ම ඉන්දියාව වගේ රටවල් වල ට ඉතා සීග්‍රයෙන් නාගරීකරණය වන ප්‍රදේශවල.

මේ ක්‍රමය යටතේ අපේ ගෙවත්ත සකස් කර ගත්තොත් ඒකෙන් පරිසරයට ලැබෙන වාසිය වගේම මානසිකවත් ට ලැබෙන සහනයක් ඉතාමත්ම වැඩි වන බව නොඅනුමානයි.

පහත සඳහන් වීඩියෝ දැක්වෙන්නේ මෙම වනාන්තර ක්‍රම සාර්ථකව අත්හදා බැලූ වීඩියෝ කිහිපයක්. 

 

ඒවා නරඹා වඩාත් ඔබ ඒවත් ගෙවත්තට එයාගේ කුඩා ප්‍රමාණයෙන් හෝ මේ වගේ  තිරසාර ඝන වනාන්තරයක් හඳුන්වාදීමට හැකි වෙනවා නම් එය ඔබට වගේම පරිසරයටත් ඉතාමත්ම ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත

මේ තියෙන්නේ මියාවාකි ක්‍රමය නොවුනත් ඒවගේම ප්‍රච්ලිත තවත් ක්‍රම කීපයක් (Food forest, Timata method

 

කලා කලොත් මළා ??

 
අපේ රටේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය කොච්චර දුරකට යල්පැන ගිහිල්ලා තිබුණත්, බලධාරීන්, ගුරුවරුන්, සිසුන් දෙමව්පියන් ඇතුලු එකීමෙකී නොකී හැමෝම මෙය දන්නවා වුනත් තවමත් " දැනෙන " වෙනසක් මේ ක්‍රමයේ මම දකින්නෙ නෑ. අන්තිමේදී ඉතාම නිර්මාණශීලී ජවසම්පන්න තරුණ පිරිසක් රටේ ආදායම් උපයන පිරිසට අහිමිවෙනවා වගේම පාරවල් ගානේ රැකියා ඉල්ලමින් උද්ඝෝෂණවල තම වටිනා කාලය අහිමි කරගන්නවා.

තමුන්ගේ ආර්ථිකයත් සාර්ථක කරගෙන තමුන් ආස කරන දෙයක් ජීවිතේ රැකියාවට කරගන්න අපේ රටේ " කලා " කරන කෙනෙක්ට හමබවෙන්නෙ අඩුවෙන්. අද තාක්ශනය වගේම තොරතුරු සන්නිවේදනය දියුණුයි. මට අහම්බයෙන් දකින්න හමබවුණ මේ videoව බලන්න. මෙම video එක මම දැක්කේ අදමයි.

 

කරන දේ කොච්චර ආසවෙන් කරනවද බලන්න. පාරිභොගිකයාට හදවතින්ම සලකන මෙහෙම කෙනෙක්ට හරි යන එක අමුතුවෙන් අහන්න දෙයක් නෑ  ඔබත් කලාවට ආදරේනම් රැකියාවක් නැතිව දුක් විදිනවානම් උත්සාහ කර බලන්න. 

 

මෙ channel එක මට කිසිදු සම්බන්ධයක් නැති අතර මෙයින් මට කිසිම මූල්‍යමය හෝ ප්‍රචරණමය වාසියක් නැතිබව සලකන්න.

https://www.youtube.com/watch?v=ImilY7SE96M

෴ධීවරයා සහ ව්‍යාපාරිකයා෴

දවසක්දා ධනවත් ව්‍යාපාරිකයෙක් ඉතා දිලිදු ධීවර ගම්මානයකට සංචාරයකට ගියා. මෙයා වෙරළේ ඇවිද ඇවිද ඉන්නකොට දැක්කා කුඩා ඔරුවක මුහුදු ගිය ධීවරයෙක් වෙරළට එනවා. ධණවත් ව්‍යාපාරිකයා ඔරුව ළගට ගිහින් බලනකොට දැක්කා විශාල මසුන් 5ක් 6ක් ඔරුව ඇතුලේ ඉන්නවා.
ධීවරයා ලගට ගිය ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා ධීවරයත් එක්ක කතා කරන්න පටන් ගත්තා.

"හොද මාලු අස්වැන්නක්...ඔබට මේ මාලු ටික අල්ලන්න කොච්චර වෙලා ගියාද" ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා ඇහුවා.

"පොඩි වෙලාවයි" අහිංසක හිනාවක් සමගින් ධීවරයා පිලිතුරු දුන්නා "පැය දෙකක් විතර"

"ඉතින් ඇයි ඔබ තව වෙලා මසුන් මරන්නේ නැත්තේ ? පැය හයක් විතර මසුන් මැරුවොත් මේ වගේ තුන් ගුණයක් මාලු ඔබට ගේන්න පුලුවනිනේ" ධණවත් ව්‍යාපාරිකයා ඇහුවා.

"මගේ පවුලට අවශ්‍ය දේවල් මිලදී ගන්න මේ මාලු ටික හොදටම ඇති මහත්මයා" ධීවරයා උත්තර දුන්නා.

"නමුත් ඔබ ඉතුරු වෙලාවේදී මොකද කරන්නේ" ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා ඇහුවා.

"මම දවල් වෙනකන් නිදා ගන්නවා,මගේ දුවයි පුතයි එක්ක සෙල්ලම් කරනවා,මගේ හාමිනේට ගෙදර වැඩ කරගන්න උදව් කරනවා,හවස් වරුවේ ගම්මානේ පැත්තේ ගිහිල්ලා යාලුවොත් එක්ක පොඩි අඩියක් ගහලා සින්දුවක් කියලා රෑ කෑමට ගෙදර එනවා මහත්මයා" ධීවරයා උත්තර දුන්නා.

ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා සමච්චලේට හිනා වෙලා මෙහෙම කිව්වා
"මට හාවඩ් විශ්ව විද්‍යාලේ ව්‍යාපාර කළමණාකරනය පිලිබද උපාධියක් තියනවා,මට පුලුවන් ඔබට දියුණු වෙන්න උදව් කරන්න.ඔබ හෙට ඉදලා මීට වඩා වැඩි වෙලාවක් මසුන් මරන්න පුරුදු වෙන්න,එතකොට මීට වඩා ලොකු මුදලක් හොයා ගන්න පුලුවන්,ඒ මුදල් ඉතුරු කරලා මීට වඩා ලොකු ඔරුවක් ගන්න,ඒ ලොකු ඔරුවෙන් ගොඩක් වෙලා මසුන් මරලා ඒ මුදලින් ඔබට ඔරු කීපයක් මිලදී ගන්න පුලුවන්,අවසානයේදී ඔබට ඔරු රාශියක හිමි කාරයා වෙන්න පුලුවන් වෙනවා. ඔබේ මාලු අස්වැන්න මාලු මුදලාලිට විකුණන්නේ නැතිව කෙලින්ම මිනිස්සුන්ට විකුණන්න පුරුදු වෙන්න,එතකොට ඔබට මීට වඩා වැඩි ලාභයක් ගන්න පුලුවන්,අවසානයේදී ඔබට පුලුවන් ඔබේම ටින් මාලු කර්මාන්ත ශාලාවක් ආරම්භ කරන්න,ඔබට පුලුවන් නිවසේ ඉදලා ඔබේ කර්මාන්ත ශාලාවේ වැඩකටයුතු පාලනය කරන්න.ඔබට මේ කුඩා ධීවර ගම්මානය අත් හැරලා නගරයෙන් විශාල නිවසක් මිලදී ගන්න පුලුවනි,අවසානයේදී ඔබේ ව්‍යාපාරය ලෝකය පුරාම ව්‍යාප්ත කරලා මම වගේ ලොකු ධනවතෙක් වෙන්න පුලුවනි"

ගොඩක් අවධානයෙන් අහගෙන හිටපු ධීවරයා ධනවත් ව්‍යාපාරිකයාගෙන් මෙහෙම ඇහුවා "ඉතින් මහත්මයා ඔය ඔක්කොම කරන්න කොච්චර කාළයක් ගත වෙයිද?"

"අවුරුදු 15ක් 20ක් විතර" ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා උත්තර දුන්නා.

"ඒත් ඊටත් පස්සේ මොකද කරන්නේ මහත්මයා?" ධීවරයා ආයෙත් ඇහුවා.

"ඊට පස්සේ තමා හොදම ටික තියෙන්නේ,නිවැරදි කාලය ආපු ගමන් ඔබට පුලුවන් ඔබේ ව්‍යාපාරයේ කොටස් මහජනතාවට නිකුත් කරන්න,ඒ කොටස් කොටස් වෙළදපොලේ විකිණීමෙන් ඔබට කෝටිපතියෙක් වෙන්න පුලුවන්" ධනවත් ව්‍යාපාරිකයා හිනා වෙලා කිව්වා.

"මහත්මයා ඊටත් පස්සේ මොකද කරන්නේ?" ධීවරයා ආයෙත් ඇහුවා.

"ඊට පස්සේ ඔබට පුලුවන් ඔබේ ව්‍යාපාරික කටයුතු වලින් ඈත් වෙන්න ඈත් වෙලා මේ ලස්සන කුඩා ධීවර ගම්මානය ලගින් ලස්සන කුඩා නිවසක් මිලදී ගන්න පුලුවනි,ඊට පස්සේ ඔබට පුලුවනි දවල් වෙනකන් නිදා ගන්න,ඔබේ දරු මුණුපුරන් සමග සෙල්ලම් කරන්න,ඔබේ බිරිදට ගෙදර වැඩ වලට සහාය වෙන්න, හවස් වෙලා ගම්මානේ පැත්තේ ගිහින් පරණ යාලුවන් එක්ක පොඩි අඩියක් ගහලා,සින් දුවක් කියලා විනෝද වෙලා රෑ කෑමට ගෙදර එන්න"ව්‍යාපාරිකයා හැගීම්බරව කිව්වා.

"ඉතින් මහත්තයෝ මම දැන් කරන්නෙත් ඔය ටිකමනේ" ධීවරයා පුදුමෙන් ඇහුවා.

*************************************************************************************
ඔබට ජීවිතයේ සතුට සදහා අවශ්‍ය දේ පලමුව හදුනාගන්න. ඒ අවශ්‍ය දේ මේ වන විටත් ඔබ නොදැනීම ඔබ අසල තිබෙනවා විය හැක.
සතුටින් ජීවත් වීම සදහා මුදල් අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් නොවේ.නමුත් බොහෝ මිනිසුන් හෙට සතුටින් ජීවත් වීමට මුදල් සෙවීම සදහා අද දවසේ ඔවුන්ගේ සතුටත් ඔවුන් ගේ පවුල වෙත ඉටු විය යුතු යුතුකමුත් පැහැර හරිමින් සිටී.

මූලාශ්‍රය: මට ලැබුණු විද්‍යුත් ලිපියකිනි.

පරණ ෆයිල් කල් තියාගන්න ක්‍රමයක්

 අපි ලියකියවිලි ප්‍රශ්න පත්තර ආදී ගොඩක් දේවල් පිළිවෙලකට තියාගන්න ෆයිල් කවර පාවිච්චි කරනවනේ. කාඩ්බෝඩ් ෆයිල්නම් ටික කාලයකින්ම ඉරිලා සවුත්තු වෙනවා. කීවට විශ්වාස කරන්න මේ ෆයිල් මම උසස්පෙළ මුල් කාලේ පාවිච්චි කරපු ෆයිල් තාමත් පාවිච්චි කරනවා. දැන් අවුරුදු 20 කටත් ළඟයි. තාමත් හොඳට තියෙනවා. මේක ඇත්තටම පිටරට සඟරාවක තිබුණු දෙයක්. කරන්නේ මෙහෙමයි. ඕනෙ කරන්නේ 

මම 2003 හදපු තාමත් පාවිච්චිකරන ෆයිල්

 

• පරණ සඟරා කීපයක්, 
• ගම්, 
• සෙලෝටේප් (මහත එක වඩාත් ලේසියී, 
• කතුරක් විතරයි.

සඟරාවෙන් කැමති විදියට පිටු ටිකක් ඉරලා ගන්න. වර්ණවත් රූපවලට තමා මම කැමති. කලු සුදු වුනත් උත්සාහකරන්න. ඒවා කාඩ්බෝඩ් ෆයිල් කවරේ දෙපැත්තෙම අලවාගන්න. හොදට වේලුනාට පස්සේ සෙලොටේප් එකක් මුලු ෆයිල් එකටම අලවා ගන්න. 

පිලිවෙලට පටි විදියට පින්තූර සහිත කවරය සම්පූර්ණයෙන්ම වැහෙන විදියට අලවන්න. ඇතුලු පැත්ත සෙලොටෙප් කරන එක අත්‍යාවශ්‍යම නෑ. එලියට තියෙන පැති දෙක නිතර කිළුටු වෙනනිසා ඒ දෙපැත්ත අවශ්‍යමයි. එච්චරයි. ඔනි කරන මාතෘකවක් වෙනම කොළයක් ලියලා එලියෙන් අලවන්න පුලුවන්. සෙලෝටේප් තියෙන හින්දා අදාල කාලයෙන් පස්සේ ( විභාග ප්‍රශ්න පත්තර වගේ) ඒ කොළය ගලවලා අලුත් දේකට වුණත් පාවිච්චි කරන්න පුලුවන්.